Kraakbeenletsel

Knieproblemen?

Daar kan iets aan gedaan worden.
Behandeling van kraakbeenletsels door middel van een autologe kraakbeencel implantatie.

Belasting van de knie

  • De knie is een van de belangrijkste en meest belaste gewrichten van ons lichaam. Misschien beseffen we het niet, maar de knie heeft met onze moderne actieve levenswijze veel te verduren. Iedereen kan geconfronteerd worden met kniepijn, beperkte beweeglijkheid, zwelling of instabiliteit.
  • Mogelijke oorzaken van kniepijn zijn sportblessures zoals bij voetbal, motorcross en skiën waarbijknieletsels vaak ontstaan na een ongeval. In een aantal gevallen kan bij deze kwetsuren het kraakbeen beschadigd worden en kan er een kraakbeenletsel ontstaan.
  • Kraakbeenletsels kunnen een permanent negatieve impact hebben op onze dagelijkse activiteiten zoals trappenlopen, joggen,heffen, hurken en fietsen. Andere oorzaken zijn een overmatige belasting en slijtage in combinatiemet bijvoorbeeld spierzwakte en overgewicht.

Functie van het kraakbeen

  • Het kniegewricht wordt gevormd door drie botstukken, namelijk het bovenbeen (femur), het scheenbeen (tibia) en de knieschijf (patella). Aan de binnenkant en aan de buitenkant van de knie zit een meniscus als een vulring tussen het bovenbeen en het scheenbeen, en die zodoende het gewicht op het onderbeen verdeelt. De uiteinden van de botten die samen het kniegewricht vormen, zijn bedekt met kraakbeen.
  • Kraakbeen zorgt ervoor dat de bewegingen van de knie soepel kunnen verlopen en is een onmisbaar onderdeel van het gewricht. Gewrichtskraakbeen is een dun elastisch weefsel, dat het bot beschermt en ervoor zorgt dat de gewrichtsvlakken gemakkelijk over elkaar glijden. Als er iets aan de vorm, de structuur of het volume verandert, kan elke belasting van het gewricht pijnlijk worden. In de knie bevinden zich twee soorten gewrichtskraakbeen, namelijk fibreus kraakbeen (meniscus) en hyalien kraakbeen.
    • Het fibreuze kraakbeen is trekvast en drukbestendig.
    • Het hyaliene kraakbeen bekleedt de vlakken waarlangs de gewrichten bewegen. Het is wit en doorschijnend als porselein en voelt ongeveer aan als een elastiekje. Hoewel nauwelijks 2,5 millimeter dik, is het zeer stevig en bestand tegen druk die tot zeven keer het lichaamsgewicht kan bedragen. De vezels in dit kraakbeenweefsel vormen verschillende lagen die elk hun specifieke functie hebben.

  • Helaas kraakbeen slijt, niet alleen met de jaren, maar ook door belasting. Daarenboven heeft kraakbeen slechts een gering vermogen om zichzelf te herstellen. Het herstelweefsel zal bovendien voor een groot deel uit fibreus kraakbeen bestaan dat van mindere kwaliteit is dan het oorspronkelijke hyaliene kraakbeen. Hierdoor zullen na verloop van tijd opnieuw scheurtjes en barsten in het kraakbeen ontstaan.
  • Dat kraakbeen zo ‘n slecht zelfherstellend vermogen heeft, komt omdat er in dit weefsel geen bloedvaten zijn die voor de stofwisseling zorgen. De noodzakelijke voedingsstoffen komen alleen uit het vocht in het gewrichtskapsel.

Kraakbeenletsels

  • Behalve door chronische overbelasting en slijtage kunnen kraakbeenletsels onder meer ontstaan door:
    • ongevallen (breuken)
    • blessures (onder andere door sport), waarbij bijvoorbeeld de knie verdraaid wordt
    • een weggenomen meniscus, waarbij de druk op het kraakbeen toeneemt
    • kruisbandletsel
    • overbelasting
  • Een andere oorzaak voor beschadiging van het kraakbeen is arbeid waarbij de knieën zwaar belast worden. Dit is vooral het geval bij beroepen waarbij mensen veel moeten lopen, heffen of bukken.
  • Sportblessures bijvoorbeeld komen tegenwoordig vaker voor. Uit een Nederlands onderzoek bleek dat ook veel recreatieve joggers en hardlopers getroffen worden door sportblessures (www. onderzoekinformatie.nl; onderzoek 1289296). Studies in België doen vermoeden dat sportletsels hier eveneens veelvuldig voorkomen.

Vaak voorkomende klachten

  • Een pijnlijke knie of een blokkering of zwelling van de knie betekent een beperking van mobiliteit.
  • Dagelijkse handelingen zoals een trap opgaan, in en uit bed stappen, schoenveters strikken worden een last. De knie kan pijnlijk, gezwollen of warm zijn. Soms heeft men het gevoel door de knie te zakken of voelt men zich onzeker bij het bewegen.

Wat veroorzaakt de pijn?

De pijn die men bij kraakbeenletsel ondervindt, komt niet van het kraakbeen zelf maar van de geïrriteerde weefsels die er omheen liggen of van losgeraakte stukjes kraakbeen. Indien kraakbeenletsels niet behandeld worden, kan de laag kraakbeen geleidelijk verder afslijten met artrose en voortschrijdende immobiliteit tot gevolg.


Mogelijke behandelingen

Tot voor kort werden kraakbeenletsels als onbehandelbaar beschouwd. Tegenwoordig zijn er afhankelijk van leeftijd, ernst van het letsel en mate van activiteit verschillende therapieën.
Bij het bepalen van de juiste behandeling is het belangrijk om onderscheid te maken tussen therapieën die in een relatief kort tijdsbestek vermindering van klachten en herstel beogen en behandelingen die op lange termijn streven naar een structureel herstel van de gewrichtsfunctie.

We zetten de vier behandelingen even op een rijtje:

  • Artroscopische reiniging van het kniegewricht:
    Dit is de minst ingrijpende behandeling en in feite een reiniging (spoelen) van het kniegewricht.
    Tijdens een kijkoperatie (artroscopie) worden de beschadigde kraakbeenranden bijgewerkt en losse stukjes kraakbeen verwijderd. Dit verlicht de pijn en zorgt voor uitstel van verdere slijtage. Het is echter een kortetermijnoplossing die slechts bij kleine beschadigingen van het gewrichtskraakbeen wordt toegepast.
  • Mozaiekplastie:
    Bij een kijkoperatie worden cilindervormige staafjes bot met gezond kraakbeen van een niet dragend deel van het gewricht weggenomen(1). Op de plaats van het kraakbeenletsel worden kleine holtes geboord waar deze staafjes precies inpassen(2). Omdat er maar een beperkte hoeveelheid gezond bot kan worden weggenomen, is dit alleen mogelijk bij letsels niet groter dan 2 à 3 cm². De laag kraakbeen kan herstellen, maar zal geen glad oppervlak vormen.
  • Microfractuur (ice-picking):
    Bij deze kijkoperatie prikt men met een scherp voorwerp (de ice-pick) kleine gaatjes in het onderliggende bot. Bij dat ice-picken wordt het beenmerg geraakt, waardoor bloedpropjes met stamcellen de gaatjes opvullen. Voor letsels die kleiner zijn dan 1,5 cm² kan dit op korte termijn een geschikte behandeling zijn.
    Uit recente studies is echter gebleken dat deze behandeling voor grotere letsels op lange termijn geen bevredigende oplossing biedt. Een vergelijkend klinisch onderzoek toonde aan dat de structuur van het herstelde kraakbeenweefsel van inferieure kwaliteit is. Ook studies van Minas en Mithoefer lieten zien dat er op termijn sprake is van botaangroei en kraakbeenverdunning en dat de knie stijf of pijnlijk kan blijven.
Terug naar boven